Türkiye’de geliştirilen birinci ‘cep uydu’ (PocketQube) çok yakında uzaya fırlatılıyor. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğrencileri tarafından hazırlanan Grizu-263A isimli minik uydu, 14 Ocak 2021’de SpaceX’in Falcon 9 roketiyle alçak-Dünya yörüngesine gönderilecek.
Uzay araştırmalarında uygun maliyetli uydu dizaynları son yıllarda büyük ilgi görüyor. Bu alanın en çok kullanılan CubeSat standardı örneğin şu anda NASA üzere dev uzay ajanslarından lise öğrencilerine kadar çabucak her ölçekte bilimsel araştırma kurumlarının çarçabuk uzaya ulaşabilmesini sağlamıştı. Ülkemizde de örneğin İTÜ bugüne kadar 3 farklı CubeSat projesini muvaffakiyetle uzaya taşıdı. NASA üzere dev uzay ajansları ise CubeSat standardıyla düşük maliyetli derin uzay araştırmaları gerçekleştiriyor.
2010’lu yılların başlarında ortaya çıkan PocketQube standardı ise CubeSat’ı bir adım öteye götürüyor. PocketQube uyduları 5x5x5 cm üzere çok küçük boyutlara sahip olmasına karşın birbirinden etkileyici hünerlere sahip. Tasarım grubunun isteklerine nazaran yerleştirilen sensörlerle farklı alanlarda küçük çaplı araştırmalar gerçekleştirilebiliyor. Ayrıyeten yalnızca 250 gram tartıda olması sayesinde de yalnızca birkaç bin dolarlık maliyetle uzaya fırlatılabiliyor.
PocketQube standardında şu anda birçok farklı üniversite ve küçük araştırma kümelerinde uydular geliştiriliyor. Lakin bugüne sadece 10 PocketQube uydusu yörüngeye gönderilmişti. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi öğrencileri Grizu-263A uydusuyla bu alanda birinci 20’ye girerek değerli bir muvaffakiyete imza atmış olacak.
Uydu, fırlatıcı firmaya teslim edildi
Grizu-263 Uzay Grubu Kaptanı Çağla Aytaç Dursun, AA’ya yaptığı açıklamada, “İki yıllık süreçte tasarım, üretim ve test basamaklarını tamamlamış olduğumuz Grizu-263A uydumuzun fırlatıcı firmaya teslimi gerçekleştirildi.” tabirlerini kullandı. Dursun ayrıyeten şöyle konuştu:
“Cep uydumuz uzay çalışmaları için çok kıymetli bir teknoloji yeniliği taşıyor. 250 gram yükündeki uydu üzerinde üretilen tüm alt sistemleri test ederek şayet başarılı olunursa ileride yurt dışına katma kıymeti yüksek teknoloji ihraç etmeyi hedefliyoruz. Grizu-263A, yerleşik bilgisayar (OBC), elektrik-güç (EPS), haberleşme (COMM) ve pasif manyetik stabilizasyon (PMAC) alt sistemleri olmak üzere 4 alt sistemden oluşuyor. Ekibimizin öncelikli maksadı, bu kadar küçük bir uyduyla uzay ve dünya ortasında sağlıklı haberleşme sağlayarak tüm alt sistemlerin testini gerçekleştirmek, pasif manyetik alt sistemiyle uydunun uzayda sağlıklı bir formda yörüngede kalabilmesini sağlamak.”
263 madencinin ismi uzaya gönderilecek
Dursun, birçok tarihi misyonu başarmış, Türkiye’nin kıymetli uydularını uzaya gönderecek bu roketle ülkenin birinci cep uydusu Grizu-263A’nın da gidecek olmasının kendileri için tarihi bir an olacağını vurgulayarak, şunları kaydetti:
“Uzay konusunda en büyük maliyetleri oluşturan fırlatma safhasının en büyük etkeni olan yük durumu gelecek yıllarda çalıştığımız uydu standartlarının kıymetini artıracak. 250 gram yükündeki bir uyduyla birçok farklı misyonu başarmamız mümkün olacak. Bu sayede fırlatma maliyetleri çok düşecek ve uzay yarışında değerli bir noktada bulunan alçak dünya yörüngesi için yapılan çalışmalarda ülkemiz kıymetli bir noktaya gelecek. Bizler de Ulusal Teknoloji Atılımı şuuruyla ülkemizin hem bu tip küçük uydulara hem de alçak dünya yörüngesinde kelam sahibi olabilmesi için tüm gücümüzle çalışamaya devam edeceğiz. Uzaya isimlerini göndereceğimiz 3 Mart 1992’de Kozlu’daki grizu patlamasında hayatını kaybeden 263 madencimizi de rahmetle anıyorum. ‘Karanlık maden ocaklarından uzayın sonsuz derinliklerine uzanan bir Zonguldak hikayesi’ diyerek çıktığımız bu yolda evvel ekip arkadaşlarıma daha sonra da bize inanan herkese teşekkür ederim.”